انواع ماهواره ها
انواع ماهواره ها:
۱- ماهواره های مخابراتی :
گسترش ارتباطات درسطح جهان استفاده ازسيستمهاي مخابراتي راباظرفيت وسيعترپوشش بيشتر
وکيفيت بهترايجاب مي کند.يکي ازروشهايي که مي تواند به طورمناسب جوابگوي نيازهاي فعلي
وآتي بشردراين زمينه باشد,استفاده ازماهواره هاي مخابراتي است ماهواره مخابراتي سفينه اي
است که سيگنالهاي الکتريکي را از فرستنده اي بر روي زمين دريافت مي کند و آنها را بعد از
تقويت و تغيير فرکانس هاي حامل , به سمت ايستگاههاي زميني در نقاط ديگر مي فرستد. چون
ماهواره هاي مخابراتي سيگنالهاراتقويت مي کنندوبازگشت مي دهند بيشتربه عنوان تکرارکننده
و رله شناخته مي شوند . ماهواره هاي مخابراتي معمولا در مدارهاي خاصي از کره زمين قرار
مي گيرندکه به نظر فرستنده هاوگيرنده هاي روي زمين ثابت مي آيند. به کمک فرستنده اي برروي
زمين ويک ماهواره برروي مدار, مي توان سيگنالهارا به گيرنده هايي مستقر در بخشي از زمين
فرستاد که حدود يک سوم سطح زمين را بپوشاند . اولين ماهواره مخابراتي بين المللي از سري
اينتلست با ظرفيت 240 کانال تلفني درسال 1965 ميلادي به فضا پرتاب شد و سرآغازي براي
پوشش ارتباطات ماهواره اي در سطح بين المللي گرديد. موارداستفاده ماهواره هاي مخابراتي
وتاثيرفراوان آن برزندگي بشرباعث شده که روزبه روز توجه انسان به اين وسيله ارتباطي افزايش
, يابد.کاربردهاي وسيع آن درپزشکي , آموزش وپرورش , کشاورزي , انتقال اطلاعات کامپيوتري
برنامه هاي تلويزيوني وغيره باعث شده که وجوديک ماهواره مخابراتي مستقل براي هرکشوري
امري ضروري باشد . داشتن ماهواره مخابراتي مستقل باعث ايجاد تسهيلات در امر انتقال
اطلاعات کامپيوتري از دانشگاهها به مراکز تحقيقات وبالعکس , هرچه سريعترانجام شدن امور
اقتصادي , پوشش کليه نقاط کشورازنظربرنامه هاي تلويزيوني , راديويي وتلفني بانصب سريع
آنتنهاي گيرنده زميني درنقاط مختلف کشور, آموزش کشاورزي وپزشکي از راه دور وکاربردهاي
وسيع ومتنوع ديگري خواهد بود .
ماهواره هاي مخابراتي درمدارخاصي مستقرمي شوند که حدود 35788 کيلومترازخط استوافاصله
, دارند. هر ماهواره باسرعت و جهتي همسان با کره زمين در حال حرکت است . در اين شرايط
ماهواره در مکاني بالاي خط استوا نسبت به زمين ثابت مي شود.ماهواره هاي مخابراتي ابتدا
براي ارتباطات تلفني طراحي شده اند ولي امروزه شاهد ارايه سرويسهاي گوناگوني از قبيل
کاربردهاي تلويزيوني , تجاري و کنفرانس از راه دور ازطريق ماهواره هستيم اما هنوزسرويس
تلفني بالاترين حجم را در بين ديگرسرويسها حفظ کرده است .
۲- ماهواره های رادیو تلویزیونی :
شکي نيست که وسايل ارتباط جمعي ازقبيل راديووتلويزيون درپيشبرد هدفهاي اجتماعي
اقتصادي , فرهنگي وفني تاثير بسزايي دارند. درسالهاي اخيرپخش صداوتصوير از طريق
ماهواره به عنوان موثرترين وسيله در نيل به هدفهاي فوق , توجه همگان را به خود جلب
کرده است .استفاده از اين ماهواره ها براي پخش برنامه هاي راديويي وتلويزيوني است
ماهواره اي برفراز قسمتي از زمين قرار داده مي شود , برنامه تلويزيوني از يک ايستگاه
زميني به آن فرستاده مي شود, سپس ماهواره تصوير فوق راروي يک شعاعباريک که فقط
ناحيه مشخص شده اي اززمين رامي پوشاند, برمي گرداند.ايستگاه زميني مقابل باآنتنهاي
بشقابي شکل , تصويررامي گيردوآن رادوباره پخش مي کند
به عبارت ديگرمي تواند درآن واحد وبه طورهمزمان مثلا درايران برنامه هاي تلويزيوني
صدا و سيما و مسابقات فوتبال (( ديدنيهاي )) خيلي از کشورها را مشاهده کرد. برنامه
کشورهاي خارجي , نمونه هايي ازکاربردآن هستند.اينگونه ماهواره هامي توانند ارتباط
( برنامه هاي راديووتلويزيون رابه طورمستقيم بين ماهواره وگيرنده هاي خانگي ( تلويزيون
برقرارکنند.درژاپن وفرانسه تصاوير تلويزيوني مستقيماازماهواره به گيرنده هاي خانگي
که آنتنهاي کوچک و تقريبا ارزان قيمتي دارند , انتقال پيدا مي کند. چنانچه قرار باشد
اين روش درسطوح وسيع خودبه کارگرفته شود, مسائل بغرنجي درزمينه حقوق فضايي و
سياسي به وجود مي آيد . کميته هاي تخصصي سازمان ملل متحد مشغول بررسي هستند
تاراه حل هاي مناسبي براي اين مسايل پيدا کنندپس درحال حاضردر بسياري ازکشورها
امکان اين وجود ندارد که با کمک آنتنهاي معمولي , برنامه هاي تلويزيوني کشورهاي
دوردست راگرفت .
۳- ماهواره های نظامی :
ايمني ارتباطات ازجمله مسايل مهمي است که درامورنظامي به آن توجه خاص مي شود. پيدايش
عصرفضاوظهور ماهواره هاي مخابراتي مختلف که همگي براي کاربردهاي غيرنظامي طرح ريزي
شده بودند , شرايطي را به وجود آورد که دولتهاي مختلف صاحب تکنولوژي فضا در صدد تهيه
ماهواره هايي صرفا براي ارتباطات نظامي برآيند. ماهواره هاي نظامي مي توانند صدها پيام
راکه به رمزفرستاده مي شوددريافت وازيکديگرتفکيک کنند, به همين منظور, بسيارتلاش مي شود
تا هرماهواره جديد نسبت به ماهواره قبل ازخود, سيستم مقاومتروپيشرفته تري براي جلوگيري
ازدسترسي به اطلاعات درحال مبادله داشته باشد
باتوجه به اينکه ماهواره هاازديد ودسترسي کشورهادورهستند, کشورهاي برخورداراز تکنولوژي
ماهواره اي براحتي مي توانند هرموقع که اراده کنند, بافرستادن فرماني اززمين , دستگاههاي
جمع آوري اطلاعات خودازقبيل آنتنها ودوربينها را برروي يک کشور يامنطقه فعال کنندوپس از
اينکه ماهواره ازروي آن منطقه عبورکرد, اطلاعات جمع آوري شده رابا فرماني ديگربه نقطه مورد
نظر بفرستد.
ماهواره هاي نظامي به چندنوع وسيله شناسايي مانند رادارهاي مخصوص , دوربينهاي مادون
قرمزودوربينهاي عکاسي مخصوصي مجهزند که هريک ازاين سيستم ها مکمل ديگري است
براي مثال دوربين عکاسي درروزدوربين مادون قرمزدرشب وسيستمهاي راداري درتمام شرايط
به جمع آوري اطلاعات مي پردازند. قدرت شناسايي برخي از اين ماهواره ها به حدي است که
دوربينهاي تعبيه شده ازآنها مي توانندازارتفاع200کيلومتري زمين ,اشيايي به طول 10سانتيمتر
را آشکارکنند. بسياري از فعاليتهاي نظامي ازقبيل جاسوسي , عکسبرداري , استراق سمع ,
هواشناسي و... رامي توان بااستفاده ازسرويسهاي ماهواره اي انجام داد.
کشورهاي فرانسه ,انگلستان , روسيه ,امريکا, چين وژاپن داراي ماهواره هاي نظامي هستند.
۴- ماهواره های جاسوسی استراق سمع الکترونیکی :
ه گروهي ازماهواره هاي نظامي گفته مي شودکه بارخنه درسيستمهاي ارتباطات نظامي و غير
نظامي , پيامهاراضبط وسپس به مراکززميني مخابره مي کنندکه باتجزيه وتحليل آن , مي توان
به اطلاعات موردنظر دسترسي پيدا کرد .
۵- ماهواره های جاسوسی - عکاسی :
ماهواره هاي جاسوسي - عکاسي ماهواره هاي نظامي , و با سابقه ترين نوع مشهورترين
هستند. اين ماهواره ها آنچنان که از نامشان برمي آيد, مي توانند به طورمخفيانه عکسهاي
واضح وروشني ازهدفهاي مورد نظربردارند .
ماهواره هاي جاسوسي - عکاسي به دوربينهايي مجهزند که مي توانند تصاويري بسيارواضح
مورد نظر بردارند. اسراراين دوربينها محرمانه است و کسي و روشن از مواضع استراتژيکي
نمي داند دقيقا تاچه حد قدرت دارند. درتصاويري که توسط اين ماهواره ها گرفته شده است
مي توان يک فردنظامي را از يک فردغيرنظامي تشخيص دادوپلاک اتومبيلهايي در حال رفت و آمد یا پارک شده را براحتی خواند .
۶- ماهواره های هواشناسی نظامی :
ماهواره هاي هواشناسي نظامي نسبت به انواع غيرنظامي خود همچون ماهواره هاي مخابراتي
و انفعالات جوي براي منظم از فعل برخوردارند و آگاهي دادن تکنولوژي پيشرفته تري از سرويسهاي مختلف نظامي , عمده کاربردآنهاست .
۷- ماهواره های هشدار دهنده :
اين نوع ماهواره هاي نظامي جهت اطلاع يافتن ازپرتاب موشکهاي قاره پيماي دشمن ياانفجارات
هاي (سنسور) اتمي آنها طراحي و به کارگرفته شده اند.ماهواره هاي هشداردهنده مجهزبه حساسه
گرماي ايجاد شده توسط موتورموشکهاي مختلف ودقيقي هستندکه بااستفاده ازاشعه مادون قرمز
به ايستگاههاي اتمي را تشخيص مي دهند و اطلاعات دريافتي را انفجارات قاره پيما يا وقوع
زميني مشخصي مي فرستند.اين نوع ماهواره ها در مدارهاي بالا مستقرند .
۸- ماهواره های مخابرات دریایی :
تنها وسيله ارتباطي کشتيها و از به کاربردن تکنولوژي ماهواره اي در مخابرات دريايي , قبل
واحدهاي دريايي باساحل ,استفاده ازبي سيم بوده هم اکنون از اين سيستم ها به طور وسيعي
استفاده مي شود .
درشرايطي که ارتباطات دريايي بدون کمک ماهواره ها انجام مي شد, کشتيها فقط درپاره اي از
ساعات شبانه روزبه شرط صاف بودن هواوتنها ازراه تلگراف باواسطه , قادربه برقراري ارتباط
بودند. با توجه به وسعت آبهاي جهان و سفرهاي طولاني کشتيهاي اقيانوس پيما در مسيرهاي
گوناگون , حتي بعضي مواقع امکان برقراري تماس وجود نداشته است .
ماهواره هاي مخابرات دريايي , تسهيلات ارتباطي زير رادراختياردريانوردان مي گذارند :
ارتباط تلفني مستقيم با نقاط ديگر , تلکس , تصاويرماهواره اي , تلگراف , مبادلات اطلاعات
کامپيوتري باسرعت کم و زياد, فرستادن پيامهاي فوري کمک واعلام خطر و پخش برنامه هاي
راديووتلويزيون درکشتي
سيستم ارتباطات دريايي به طورکلي ازسه قسمت زيرتشکيل يافته است :
1- قسمت فضايي : اينمارست از تعدادي ماهواره تشکيل يافته که در مدارهاي ثابت سنکرون
درسه ناحيه اصلي اقيانوسها قرارگرفته اند.اين قسمت داراي امکانات (همزمان باگردش زمين )
کنترل , تنظيم ورديابي ماهواره هااست .
2- ايستگاههاي زميني کشتي درآب : اين ايستگاهها برروي کشتيها نصب مي شودو ارسال و
دريافت پيامها ازطريق آن صورت مي گيرد .
3- ايستگاههاي زميني ساحلي : اين ايستگاههادرسواحل درياهاقرارداردوبسياري ازکشورهاي
عضو داراي اين گونه ايستگاهها هستند .
وظيفه اين نوع ماهواره ها نظارت وپيگيري منظم نقل وانتقالات شناورهاي دريايي است
روسيه دونوع ازاين ماهواره هارا مورداستفاده قرارداده است که عبارتند از :
ماهواره هاي کاسموس که درمداري به ارتفاع450کيلومتري سطح زمين مستقرند.مانندماهواره هاي
کاسموس 1094 و 1096 که درسال 1979 ميلادي به فضا پرتاب شدند
ماهواره هايي که براي زيرنظر داشتن فعاليتهاي نظامي غرب درآبها به کارگرفته شده وداراي
راکتورهاي هسته اي هستند که مي توانند قرنها درفضاازاين منبع انرژي استفاده کنند.مداراين
نوع ماهواره هادر هزارکيلومتري زمين است ونمونه اي ازاين نوع ماهواره هاکاسموس 954 است
که درسال 1978 ميلادي براثر سقوط درشمال کانادا جنجالي بين المللي به وجودآورد .
ماهواره نظارت دريايي امريکا هم درسال 1976ميلادي به فضا پرتاب شد که صرفانظامي است .
اين ماهواره نيزدرمدار هزارکيلومتري زمين مستقراست .